De term ‘15-minutenstad’ is inmiddels breed bekend binnen stedelijke ontwikkeling. Het staat voor een situatie waarin bewoners en werknemers binnen een kwartier lopen of fietsen toegang hebben tot hun werk, winkels, onderwijs, zorg en andere voorzieningen. Dit model draagt bij aan minder verkeersdrukte, een betere leefomgeving en lagere uitstoot. Ook stimuleert het het gebruik van deelmobiliteit.

De kern van dit concept is nabijheid. De auto krijgt een minder centrale rol en de beschikbare ruimte wordt efficiënter gebruikt. Voor stadsplanners en ontwikkelaars biedt dit kansen om gebieden compacter en aantrekkelijker in te richten. Door mobiliteit mee te nemen in het ontwerp, kunnen projecten beter aansluiten bij duurzaamheidsdoelen en toekomstige regelgeving.

In Nederland wordt deze ontwikkeling echter beïnvloed door een groeiend probleem: netcongestie. Het elektriciteitsnet is in veel regio’s niet berekend op de snelle toename van elektrificatie en duurzame energieopwekking. Dat heeft directe gevolgen voor nieuwe projecten en bestaande bedrijven. 

De impact is concreet:

• Woningbouw loopt vertraging op.
  Nieuwe woonwijken en appartementencomplexen krijgen niet altijd tijdig een aansluiting voor warmtepompen, laadpalen en andere elektrische voorzieningen. Dit leidt tot uitstel, onzekerheid en extra kosten.
• Bedrijfsontwikkeling komt onder druk te staan.
  Ook bedrijven die willen uitbreiden of verduurzamen lopen tegen beperkingen aan. Een zwaardere aansluiting is niet altijd direct beschikbaar, wat invloed heeft op investeringsbeslissingen.
• De mobiliteitstransitie vertraagt. 
  De overstap naar elektrische mobiliteit vraagt om laadinfrastructuur. Wanneer netcapaciteit beperkt is, wordt de aanleg hiervan complexer en kostbaarder.

Hier ontstaat een duidelijke spanning. Enerzijds willen we steden ontwikkelen die compacter, duurzamer en efficiënter zijn. Anderzijds is de energie-infrastructuur daar niet overal op ingericht. Wachten op uitbreiding van het centrale net is niet altijd een reële optie.

Dat vraagt om een andere benadering van mobiliteit en energie. Niet alles hoeft volledig afhankelijk te zijn van het centrale net. Door mobiliteit slimmer te organiseren en gebruik te maken van lokale opwek en opslag, kunnen bedrijven en gebieden minder kwetsbaar worden voor netbeperkingen.

In de volgende artikelen gaan we verder in op deze ontwikkeling. We kijken naar de rol van bedrijven binnen de stad van de toekomst en naar oplossingen waarbij mobiliteit minder afhankelijk wordt van het elektriciteitsnet, waaronder slimme mobiliteitshubs met lokale energievoorziening.